Safran Nedir? Nasıl Kullanılır? Faydaları ve Yan Etkileri Nelerdir?

Tülin İçme

editor

05 Ocak 2019, 14:30

İnterAz’ın yaptığı araştırmaya göre Safran, boyu 20-30 cm kadar olan, çiçeğinin tepesindeki tozların yemeklerde baharat olarak kullanıldığı bir bitki türüdür. Sonbaharda çiçek veren safran soğanlı bir bitkidir. Mor çiçeklere sahiptir. Sağlık üzerinde oldukça faydası olan safran için eski insanlar, bir ölüme çaresi yok cümlesini kurarlar.

 

Tahminen 3500 yıllık bir tarihi olan Safran, anavatanı Güneybatı Asya olan bir baharatken ilk yetiştirici ülkesi Yunanistan (Girit) olmuştur. Anavatanının Akdeniz'in adalarından olan Girit'in olduğu da tartışılırken, Orta Asya'nın da anavatanı olduğu söylenmektedir. Anadolu'ya ise Orta Asya'dan göç eden Türkler'in getirdiği Safran, Türkiye'de Safranbolu'nun adını veren ve hasatlarıyla ünlü bir çiçektir. Dünyanın en pahalı baharatlarından olan Safran'ın etimolojisi ise 12. yüzyıla ait Eski Fransızca terimi sayesinde Latince "Safranum" kelimesinden dile geçmiştir. Arapça'da sarı boya veren soğanlı bitki "Zafaran (Zaferan)" ve Farsça sarı yapraklı olan "Zarparan"ın da Safran'ın eski etimolojisinde önemli bir yere sahiptir.

 

Safran, küçük bir miktarı bile çok etkili olan, piyasada yüksek fiyatlarla bulabileceğimiz bir tür baharattır. Aynı isimdeki çiçeğin tomurcuk, yani tepecik kısımları asıl faydalanılan yeridir. Sadece yarım kilogram safran elde etmek için 75 bin çiçeğin, 225 bin tepeciği toplanmalıdır. İşte bu sebeplerle de oldukça az bulunan ve ekonomik değeri yüksek olan bir bitkidir.

 

Safran yemeklerde sıklıkla kullanılan bir çeşit baharat olarak tanımlanabilir. Ancak bunun yanında bitki çayı olarak da tüketilmektedir. Özellikle kokusu ve yemeklere verdiği tatla ün yapan safran, son zamanlarda bitki çayı olarak da tüketilmeye başlanmıştır. Bitki çayı olarak tüketildiğinde ya da baharat olarak kullanıldığında birçok faydasını görebilirsiniz. Ülkemizde de doğal olarak yetişen safranı, daha çok İran, İspanya ve Fransa’da bulabilmek mümkün.

 

Süzengiller familyasından bir bitki türüdür. Bitkinin yaprakları, koyu yeşil renkte ve oldukça uzundur. Çiçekleri ise mor bir renge sahiptir. Tepecik kısımlarından elde edilen toz, renk verici, aromatik bir tada ve kokuya sahiptir. Bu toz safran olarak satılır ve yemeklerde kullanılır.

 

Safran nasıl kullanılır?

 

Safranı toz halinde yemeklerde kullanabilirsiniz ama çay olarak tüketmeniz de mümkündür. 1 kupa bardağı safran çayı hazırlamak için 6-7 adet kadar safran yeterli olacaktır. Öncelikle suyu kaynatın ve 2 dakika suyun ısınmasını bekleyin. Ardından safranı koyduğunuz bardak içine sıcak suyu ilave edin. Suyun rengi amber rengine yakın bir tonda olacaktır. Bu süre genellikle 5 dakika alır. Safran çayı içine çubuk tarçın kullanabilirsiniz. İlk etapta içmekte zorlansanız da şeker kullanmadan içmeniz faydalıdır.

 

Safranın faydaları nelerdir?

 

-Safran genellikle bal ve zerdeçal ile karıştırarak tüketilmektedir. Keskin ve acımsı bir tada sahip olan bitki yüzyıllardır ilaç sektöründe, kozmetik alanda, tekstil ve endüstride kullanılmaktadır. Tarımı oldukça zahmetli olan bitki en değerli baharatlar arasında yer almaktadır. Safranın en çok bilinen faydalarını ise şu şekilde sırayalabiliriz;

 

-Safranın hafif derecedeki depresyonlarda etkili olduğu bilinmektedir. Yapılan araştırmalarda safran kullanan hastaların depresyona bağlı çeşitli belirtileri daha kolay atlattığı belirlenmiştir. Ayrıca adet dönemi öncesinde görülen çeşitli psikolojik sıkıntıları hafiflettiği de tespit edilmiştir.

 

-İçerisinde niasin, riboflavin, piridoksin (B6 vitamini), C vitamini, potasyum, bakır, kalsiyum, demir, fosfor, çinko ve selenyum gibi hayati öneme sahip olan mineraller vardır.

 

-Vücudu rahatlatma ve hastalıklardan koruma özelliği vardır.

 

-Hücrelerin canlılığını korumada ve sağlıklı hücre üretiminde etkilidir.

 

-Bağırsak hareketlerini düzene sokarak sindirim sistemi üzerinde müthiş etkileri bulunmaktadır. Bu sayede kabızlık sorununun da önüne geçmiş olur.

 

-Cildin sağlıklı, parlak ve genç kalmasını sağlamaktadır. Bir bardak süte 2-3 gram safran ile bir çay kaşığı sandal ağacı tozunu karıştırın ve yüzünüze sürün. 20 dk bekledikten sonra yıkayın. İki haftada bir yapacağınız bu maske sayesinde, cildinizde gözle görülür derecede fark olacaktır.

 

-Safranın bir diğer faydası da saçlar üzerinedir. Meyan kökü ve süt ile karıştırarak saç diplerine uygulayacağınız karışım sayesinde saç dçkülmelerinin büyük ölçüde önüne geçebilirsiniz.

 

-Çalışmalar çok yeterli değildir ama çay olarak tüketilen safranın kalp-damar hastalıklarının tedavisinde geleneksel tedavi yöntemleri olarak uygulandığı bilinmektedir. Safran, antioksidan etkisi göstererek kan basıncın düşürülmesinde etkilidir. İnsanlar üzerinde henüz araştırma yapılmamıştır ama hayvanlarda kolesterol üzerinde etkisine dair bir araştırma mevcuttur ve safranın etkisi tespit edilmiştir.

 

-Kanser tedavilerinde sağlıklı hücre gelişimini etkilediği için iyileşmeyi hızlandırıcı etkisi vardır. Bu konu üzerine araştırmalar devam etmektedir ama kesin olarak bir sonuca ulaşılmış değildir. Ancak altını çizmemiz gerekir ki, safranın kanser hastalığı üzerindeki olumlu sonuçları umut vericidir.

 

-Safran, araştırmalar dahilinde retinaya olan kan akışının artmasını sağlaması yönüyle bilinmektedir. Retina hasarı, yaşa bağlı makula dejenerasyonu gibi hastalıkların tedavisinde kullanılması uygun bulunmuştur.

 

-Afrodizyak etkisi olan safran cinsel gücü artırır.

 

-Adet döneminde yaşanan sancıların daha hafif atlatılmasını sğalar. Fakat hamile kadınlarda düşük riski içerdiğinden tüketilmemesi önerilmektedir.

 

-Cilt üzerinde görülen sedef hastalığının tedavisi için kullanılmaktadır.

 

-Saf ve doğal safranın ağrı dindirici ve iltihap önleyici etkisi bulunmaktadır.

 

-İştahı düzenler, bu nedenle obezite tedavisinde kullanılmaktadır.

 

-Öksürük, astım ve bronşit gibi solunum yolu hastalıklarına iyi gelir.

 

-Safranın zararları yada yan etkileri var mı?

 

-Safranın hem faydaları hem de yan etkileri konusunda yapılan araştırmalar şuan için yetersizdir. Ancak yapılan çalışmalara göre gebelik döneminde tüketilen safran çayının, rahimde kanamalara sebep olduğu gibi bilgiler elde edilmiştir. Bu nedenle hamilelik ve emzirme dönemlerinde tüketilmesi kesinlikle yasaktır. Ayrıca kullandığınız düzenli ilaçlar ve bilinen bir hastalığınız varsa safran çayı tüketmeden önce mutlaka doktorunuza danışmalısınız.

 

Dünya genelinde tüketimi oldukça popüler olan bu bitki, insan sağlığına müthiş faydaları ile bilinmektedir. Ancak kan basıncı sorunu olanlar, kalp-damar hastalıkları olanlar, epilepsi gibi sinir sistemi hastalıkları olanlar doktorlarına danışmadan kullanmamalıdır. Biz yazımızda genel bilgileri verdiğimiz için başka bir hastalığı veya alerjisi olanlar çok dikkatli tüketmelidir. Ayrıca aşırı kullanımı ishal, kusma, mide bulantısı, burun ve dudaklarda uyuşukluk yapabilir.