Dünya ekvatorunda büyük çarpışmalarla tetiklenen buz çağları

İsmayıl Rahimli

redaktor

15 Mart 2019, 11:55

Buz çağları nasıl ortaya çıktı? Bu çağların ortaya çıkmasını ne gibi doğal olaylar tetikledi? Bu gün de bir buz çağı yaşanabilir mi?

 

Birbirine çarpılan tektonik plakalar, atmosferden ve sıcaklık dalışlarından büyük miktarda CO2'nin emilmesine neden olur.

 

İnterAz'ın Science dergisinden aktardığı araştırmaya göre, ekvatorda meydana gelen muazzam sismik olaylar, dünyanın her bir buz çağına işaret eden küresel sıcaklıklardan sorumlu.

 

Gezegenin kabuğunun plakaları birbirine çarptığında, okyanus kayalarının geniş alanlarını açığa çıkardılar.

 

Bilim adamları, tropiklerin yüksek sıcaklıklarının, bu kayalara atmosferden büyük miktarda CO2 emen kimyasal reaksiyonu tetiklediğini düşünüyor.

 

Tıpkı beşeri endüstriden yükselen CO2, küresel sıcaklıkların yükselmesine neden olurken, bunun ortadan kaldırılması ters etki yarattı, sıcaklıkları düşürdü ve buz çağını tetikledi.

 

Dünya’nın tarihi boyunca, gezegen, her biri birkaç milyon yıl süren buzulların ve donmuş bölgelerin kutup başlarının çok ötesine uzandığı üç büyük buz çağını yaşadı.

 

En yeni buz çağı, 35 milyon yıl önce başladı ve halen Grönland ve Antarktika'ya buz tabakalarının yayılmasıyla devam ediyor.

 

İki plakanın çarpıştığı noktada “kabarcıklar” içeren dağ sıraları oluştururlar. 

 

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ndeki araştırmacılar, bin yıl boyunca kabarcıkların her büyük buz çağının başlangıcıyla ortaya çıktığını fark etti.

 

Ayrıca, Himalayalarda da bulunduğı gibi, bazı kabarcıklar zaman içinde ekvatordan uzaklaşırken, her birinin kökeni tropik bölgelerde bulunur.

 

MIT'de jeolog olan araştırmaya liderlik eden Dr. Oliver Jagoutz, “Tropiklerde kabarcık bölgesinde her zaman bir zirve olduğu, bir buzlanma olayı olduğunu tespit ettik” dedi.

 

“Yani tropik bölgelerde her 10.000 km kabarcık oluştuğunda, bir buz devri oluyor”

 

Buzlu kalsiyum ve magnezyum gibi maddelerin CO2 ile reaksiyona girmesi küresel soğumanın başlangıç noktası olmasına rağmen, her buz çağında sona ermesinde de rol oynadı.

 

CO2 ile reaksiyona girebilecek tüm kayaların havası atıldıktan sonra, artık daha fazla iklime neden olan bir gazı depolayamayacak ve sıcaklıkların yükselmesine neden olacaktı.

 

Şu anda nispeten buzlu bir dönem geçiren gezegene rağmen, küresel sıcaklıklar insanın atmosfere büyük miktarda karbon salınımı pompalarken yükseliyor.

 

Dr Jagoutz, gezegenin jeolojisini bir şekilde bu süreci tersine çevirmek için işe alırken çekici bir fikir gibi gözükse de, çok fazla yardımcı olmanın mümkün olmadığını söyledi.

 

“Dünya bunu, bugün dünyaya yaptıklarımızla ilgisi olmayan yavaş ve jeolojik bir süreçte yapıyor. Ve bize zarar vermeyecek.”dedi.

 

Bu açıklamaya rağmen, şunu kabul etmek gerekir ki, beşerin yer yüzünde yaptığı her şey, doğal ve sismik olayları etkileyebilir. Hem küresel ısınma, hem de küresel buzlanma yaptıklarımızın sonucu olmaya adaydır.